خانه /
نقدی در باره مناسب سازی فضای شهری

نقدی در باره مناسب سازی فضای شهری

تاریخ: ۱۳۹۹/۱۰/۱۸

موضوع:

نقدی در باره مناسب سازی فضای شهری

 

 

ترجمه و تنظیم از : دکتر ایرج شهروز تهرانی

بتاریخ 12 آذرماه 1387

 

از گفته های پرفسور kennet (در همایش شهر ها و تاریخ)

 

امروزه در مقطع زمانی زندگی میکنیم که با توجه به مفهوم و تعمق در نحوه زندگی بسیار نزدیک به اجتمائی شبیه قبل از تمدن بشری هستیم.

بنظر من اجتماع در حال تحول و گذشتن از یک تمدن به تمدن دیگری بنام post civilization  میباشد.

این نظریه ممکن است برای کسانی که تصور میکنند اجتماع ما از یک پیش تمدن به تمدن جدیدی سوق میابد غیر قابل قبول باشد.

در حقیقت بایستی اذعان داشت که شرایط زندگی انسانها از تمدنی که در امیختهای از فرهنگ و مدرنیته است دور میباشد همانطوریکه تمدنی که در واپسین انسانها بدان نائل آمده بودند کاملا از اجتماع ماقبل تمدن متفاوت بوده است.

این مطلب کاملا با مقوله بیگناه توسعه اقتصادی کاملا مترادف است و بسیار تبسم آور است اگر فکر کنیم زمایکه اجتماعات دنیا برای دستیابی به تمدنی غنی تلاش میکنند بعضی از نقاط و اجتماعات هستند که با بوجود آوردن جنگ وتلاتم اجتمائی جلوی این پیشرفت را گرفته و به وضعیت ماقبل تمدن حرکت میکنند.

 

در این راستا سخنان julian huxly  (همایش استفاده از کره زمین)

 

تعداد انسانها مرتبا در روی کره زمین بدون کنترل رو به افزایش است و این وضعیت خطری را مانند خطر سرطان برای کره زمین است چون سرطان همانا ازدیاد بدون کنترل سلولهائی است که در نقاطی از بدن و ارگانیزم انسان اتفاق میافتد بطریقی که تا بحال نتوانستیم طرقی صحیح جهت کنترل آن پیدا کنیم.

 

و le courbusie  میگوید

 

شهر وسیله ایست برای زندگی انسانها

شهر ها بهیچ عنوان دارای عملکرد واقعی خود نیستند و زندگی در آن باعث دگر گونی و ناراحتی روح وروان میگردد.

کمبود کامل تشکیلات و نظم شهری توهینی است به موجودیت و هویت انسانها و اضمحلال محیطهای شهری باعث افسرگی های شدید شهرنشینان میگردد و مفهوم صحیح اجتماع را به نابودی سوق میدهد.

این شهر ها قابلیت روندی که بطرف تمدن است را نداشته و بهیچ عنوان برای انسان مدرن و با شعور نظم نگرفته اند .

 

شهر تهران در موقعیتی بسیار مناسب جغرافیائی و سوق الجیشی (طبیعت مناسب – شیب مناسب – آب و هوای مناسب ) قرار گرفته .

این شهر از شمال به جنوب دارای مقطعی بسیار متنوع و جالب است ارتفاعات البرز در شمال شهر و ادمه شیب آن باعث ارتفاعاتی شهری از 1200 شروع شده و به دشتی تا ارتفاع 900 تا 800 متر از سطح دریا ادامه دارد.

این شهر با تراکمی کم و فضاهای سبز میان ساختارها شروع میشد و به طرف دشت پهناوری ادامه می یافت.

در سالهای 1340 شهر تهران با مرکزی کاملا منسجم و پایدار از شوش و راه آهن شروع میشد و به نهری در امتداد بلوار کشاورز کنونی ادامه میافت .

شریانهای اصلی شهری مانند خیابان حافظ و ولیعصر کنونی جنوب شهر را به شمال متصل میساخت و بافتهای مسکونی بسیار مناسب با گذرهای کوچکتر و کوچه های خصوصی تر از این شریانها نزج گرفته تا به خانه ها که تقریبا هرکدام نسبت به وسعت خود دارای فضای سبز میانی بودند ختم میگردید.

بافت بازار با زندگی پر تلاتم مرکزی خود و شریانهای نفوذی به شهر احتیجات شهر وندان را بصورت مستقیم جوابگو بود.

فضاهای جمعی مانند میدان توپخانه و دیگر میدانهای شهری تجمع های شهری را امکان پذیر میساخت .

حرکت سواره و پیاده بطور ارگانیک و منظم در این شهر انجام میگرفت و مردم شهر وقت آزاد خود را در خیبانهائی مانند لاله زار و اسلامبول و در دورتر سر پل تجریش و غیره میگذراندند. پیاده روها علاوه بر کوچه ها در شریانهای اصلی نیز دارای عرض کافی جهت آمد وشد و رابطه با حاشیه دادو ستدی آن بود .

 

چند روز پیش سالمندی که در طبقه پنجم یکی از ساختمانهای مرتفع شمال شهر تهران زندگی میکند میخواست جهت تهیه آذوقه روزمره به پائین ساختمان رسیده و در خیابان همجوار حرکت کند حدود یک ساعت طول کشید که با آسانسورساختمان که مشکلات فنی داشت به سطح خیابان رسید و در پیاده روئی بعرض یکمتر و با اختلف سطهای پلکانی با ارتفاع های متفاوت 30 -40 و بعضی اوقات 50 سانتیمتر که بصورت لابیرنت لابلای بعضی درختان باقی مانده بود در کنار نهری که آبهای سطحی متعفن در آن آشغالها را حرکت میداد براه افتاد.

برای عبور از خیابان حدود یکساعت در مقابل حط کشیهای عبور پیاده با حرکت وسائل نتقلیه که به او اجازه عبور نمیدادند ایستاد و زمان عبور دو یا سه مرتبه مورد تهاجم رانندگان که به او اجازه عبور نمیدادند قرار گرفت.

فرد سالمند زمانی که توانست بالاخره در این محله مسکونی خرید های اولیه خود را انجام دهد و دوباره با مشکلات ذکر شده به ورودی ساختمان خود رسید و اجبارا در اثر خستگی و استنشاق هوای آلوده و شنیدن صداهای ناهنجار بوق و موتور وسائل نقلیه به چند دقیقه ای استراحت پرداخت . زمانی که نزدیک آسانسور ساختمان رسید ورقه ای بروی آسانسور نصب شده بود که آسنسور تا اطلاع ثانوی غیر قابل استفاده است.

 

پس از تعمق بیشتر به چنین مسائل شهرمان و دیگر مسائل جزئی وکلان به این نتیجه میرسیم که:

  • در فضاهای شهری ما بهیچ عنوان مسائل اولیه زندگی شهری مورد توجه قرار نگرفته است.
  • رابطه نسبی سرانه فضای های ساختاری و فضای سبز نفقط در نظر گرفته نشده است بلکه فضاهای باز باقی مانده بین ساختاری بطریقی طراحی گردیده که نسبت سطوح سنگ و بتون چند برابر درختان و سطوح سبزبوده و طراحی منظر آن بسیار نابسامان است.
  • در رابطه با ازدیاد تراکم بهیچ عنوان دستیابی به سرویسهای شهری و سلسله مراتب حرکتها و استفاده از فضاهای عمومی خصوصی در نظر گرفته نشده است.
  • بدون توجه به پایداری و ارزشهای واقعی بافت قدیمی شهری این فضاهای زندگی در رابطه با نیروهای مثبت و منفی که در داخل و اطراف آنها بوجود آمده است کلا روابط فضائی و هویت خود را از دست داده اند.
  • توسعه شهر با در نظر نگرفتن سرویسهای شهری مانند لکه های روغن که بروی کاغذ کاهی ریخته شود بدون رویه توسعه یافته است.
  • فضاهای سبز محله ها و باغچه های خانه ها به سطوح بتنی و سنگی غیر قابل استفاده تبدیل شده است.
  • ترافیک شهری ریاست و قدرتی آنچنان گرفته که اصلا توجهی به تنضیم پیاده رو و حرکت عابر پیاده بطور صحیح داده نشده است.

 

مردم بکجا بروند ؟ :  شهر – روستا – شهر سبز و پایدار

 

شهر :

  • دشواری نقل و انتقال به محل کار – بیکاری – ساعات کار غیر قابل تحمل – هزینه اجاره بالا
  • قیمت بالای اجناس – وجود امکانات کاریابی
  • تنها بودن در میان جمعیت و دور بودن از طبیعت
  • هوای آلوده – ترافیک سنگین و زندگی پر اضطراب
  • محله های فقیر نشین و در مقابل ساختمانهای بلند مرتبه
  • سیستمهای پیچیده دفع فاضلاب زیرزمینی و سطحی

 روستا :

  • قیمت پائین اجاره نشینی
  • آب بیشترو فقدان فاضلاب
  • دور بودن از زندگی اجتمائی و دستمزدهای پائین
  • مشکل مسکن و مزارع رها شده
  • زیبائی طبیعت و دیدن مستقیم نور خورشید
  • کمبود امکانات تفریحی
  • هوای سالم – فضای سبز و درختان
  • زندگی آرام و یکنواخت

شهر سبز و پایدار :

  • زیبائی فضاهای سبز شهری
  • مسکنهای قابل زندگی با نور صحیح و بدون آلودگیها
  • هزینه اجاره مناسب و دستمزدهای مناسب
  • هزینه زندگی مناسب و پائین – امکانات استفاده صحیح از وقت آزاد
  • امکانات صحیح روابط اجتمائی و آزادی همکاری
  • دسترسی سریع به فضاهای سبز – آب و هوای تمیز
  • سیستمهای فاضلاب صحیح و نبودن محله های فقیر نشین
  • وجود امکانات صحیح سرمایه گذاری و تحرک صحیح سرمایه