خانه /
نقدی در باره توسعه پایدار و ساخت و ساز پایدار

نقدی در باره توسعه پایدار و ساخت و ساز پایدار

تاریخ: ۱۳۹۹/۱۰/۱۸

موضوع:

نقدی در باره توسعه پایدار و ساخت و ساز پایدار

 

 

تنظیم از: دکتر ایرج شهروز تهرانی

تهران 19/10/1390

موضوع محیط زیست در سالهای اخیر بدلیل اثرات منفی که در سیاره ما اتفاق میافتد مورد توجه خاص و نگرانی شده است.

این اثرات منفی را میتوان چنین خلاصه نمود:

آلودگی هوا (گاز کربونیک و گازهای دیگر ) و اثرات منفی آن ( اثرات گلخانه ای – تخریب لایه ازن – باران اسیدی بیماری زا و غیره.

تقلیل منابع تجدید ناپذیر طبیعی (نفت- گاز طبیعی و غیره)

آلودگی آب و خاک و افزایش مصرف آب آشامیدنی

رانش زمین که در تمام نقاط کره زمین رخ میدهد

از دست رفتن تنوع زیستی مانند گونه های حیوانات و گیاهان

در واقع توجه به این مشکلات جدید نیست زیرا از چند دهه پیش با اسنادی بررسی شده نشان میدهد که با نیاز خاصی بایستی مسائل اقتصادی و سیاستهای زیست محیطی را مورد توجه خاص قرار داد.

در سال 1972 آورلیو پچچی اقتصاد دان ایتالیائی گزارشی بعنوان (محدودیت رشد) توسط باشگاه رم ارائه میدهد.

این گزارش حاکی از ان است که اگر نرخ رشد جمعیت – صنعتی شدن – آلودگی و بهره برداری از منبع بدون تغییر ادامه یابد.

در صد سال آینده سیاره ما محدودیت هائی در توسعه خواهد داشت و در نتیجه کاهش ناگهانی کنترل جمعیت و ظرفیت صنعتی میتواند به سرعت توسعه را متغیر سازد و پایداری زیست محیطی و اقتصادی پایدار را تحت الشعاع قرار دهد و در نتیجه نیازهای فردی بروی زمین ناراضی و کلیه فرصت ها برای تحقق بخشیدن به پتانسیل انسانی کاهش شدید خواهد یافت.

در سال 1980 در ایالات متحده سند دیگری از طرف شورای کیفیت محیط زیست تحت عنوان "گزارش جهانی محیط زیست" معروف به "2000 جهانی" تهیه میگردد که به ریاست جمهوری آمریکا ارائه شده است.

این سند حاکی از آن است که اگر روند فعلی ادامه یابد جهان از سال 2000 به بعد آلوده تر بوده و محیط زیست پایدار در معرض تخریب و جهان زندگی روندی نزولی خواهد داشت. و مشکلات جدی در رابطه با جمعیت و منابع و پیشرفت محیط زیست خواهد داشت مگر اینکه با پیشرفت های انقلابی فناوری این زندگی مخاطره امیز را با تصمیمات قاطعانه از روند کنونی تغییر داد.

در گزارش دیگری بعنوان براند لاند در کنفرانس جهانی محیط زیست و توسعه "آینده مشترک ما" مطرح گردید و در کنفرانس جهانی ریودوژانیرو که در 1992 برگزار شد تعریف رسمی دیگری بعنوان " توسعه پایدار" مطرح گردد.

توسعه پایدار بدان معنی است که نیازهای کنونی بدون به خطر انداختن توانائی نسلهای اینده برای رفع نیازهای خود فرایندی در بهره برداری از منابع – سیستمهای سرمایه گزاری و توسعه فن آوری تغییراتی نهادی و هماهنگ مطرح شود که افزایش بالقوه نیازهای کنونی آرمان و زندگی انسانهای آینده را مشروط ننماید .

این تعریف مشخص اجازه میدهد که راهی جدید برای پیشرفت و ترویج یک رابطه سالم با سیستمهای طبیعی بوجود آید و مدلی جهانی که بعنوان پایدار نامیده میشود مسائل زیست محیطی – توسعه اقتصادی و اجتمائی را در حهت روندی صحیح سوق دهد.

مصرف انرژی و منابع ساختمان یکی از مهمترین بخشهائی است که 30 تا 40 در صد از کل انرژی مصرفی را در ساخت وساز و زیرساختهای مرتبط شهری – استخراج معادن – کارخانه ها برای تولید و فر آوری مواد و دفع ذباله – مصرف بیشترو بیشتر فر آورده هائی از خاک و مقادیر بسیار زیادی از انرژی که صرف تهویه و گرم کردن و نور دادن در ساختمانها مورد استفاده قرار میگیرد.

پس در این زمینه میتوان گفت که با یک طراحی آگاهانه در ساختارهای شهری و زیرساختهای مرتبط میتوان تاحدی در مصرف انرژی و مواد خام جلوگیری نمود و اصل پایداری که حفظ محیط زیست و کیفیت مسکن است را هدف قرار داد.

هدف کلی از ساخت وساز پایدار این است که در روند طراحی و ساخت وساز هرچه میتوان از مصالحی که ضایعات ایجاد نمینماید و قابلیت بازیافت دارد استفاده نمود و حتی المکان انرژیهای طبیعی (خورشید- باد- زمین) را بکار گرفت و مصرف انرژیهای فسیلی را کم کم رها نمود.

به منظور گسترش مفهوم "ساختمان پایدار" میبایستی روند و اخلاقی جدید در طراحی و ساخت وساز در جامعه بوجود آورد که تا حدی سیستمهای فرهنگی تولیدی – سیاسی اقتصادی و اجتمائی را محسوس سازد.

و فقط با چنین تغییراتی است که میتوان تعلدل میان اجتمائی – زیست محیطی و ساخت و ساز و در نتیجه توسعه پایدار شهری و سرزمین حرکت کرد و تا حدی کیفیت زندگی انسانها را در حال و آینده بهبود بخشید.

شهر ها و سرزمین عناصر زنده و پیچیده ای هستند که میبایستی به آن بصورت (olistica) کامل و همه چیز را در رابطه با یکدیگر نگریست .

مدل های پیشرفت اجتمائی – اقتصادی  محلی که در سرزمینها نزج میگیرند وبر تشکیلات طبیعی (ecosystem) اثر مستقیم میگذارند و این مسئله میبایستی با توجه و داشتن توانائی کامل و مستقیم دانشهای مختلف مورد بررسی قرار گیرد .

در این جهت میبایستی سعی در تشخیص هدف و انتخاب صحیح متودولوزی برای دستیابی به آن بوده و این روند مدلل( متودولوزی) بایستی در راستای استفاده از وسیله های مشخص کاربردی های پایدار حرکت کند .

بدین ترتیب میتوان پیشنهاداتی عنوان نمود که طرح عملکردی زیست محیطی محلی و طرح های جامع شهری و استانی بطریقی صحیح بیکدیگر متصل ودر رابطه با یکدیگر قرارگیرند .

طراحی جامع شهری که تغئیرات نحوه استفاده از زمین را معین و  بطور مستقیم تصمیماتی موئثر در پیشرفت مسائل اجتمائی – اقتصادی مطرح مینماید .

بدین معنی که در کدام محلی امکان ساخت وجود دارد و بچه صورتی سیستم های زیربنائی و سرویسهای مورد احتیاج جایگزین میگردد و در این رابطه ارزش زمین و بازده (راندمان ) ساختمانها و اصولا بطور کلی فعالیت های ساختمانی را تحت تاثیر قرار میدهد .

پس بدین ترتیب میتوان گفت که استراتزی صحیح در جهت حرکت بطرف پایداری بایستی متوجه شهرسازی و طرح های بین شهری پایدار باشد . و بدین منوال جهت حرکت در این راستا بایستی مراجع تصمیم گیرنده سیاست گذار سرزمین تجهیزات خاصی را در جهت این تغییر و تبدیل مورد استفاده صحیح قرار دهند .

اولین مسئله ای که در این روند مورد توجه قرار میگیرد مشخص کردن شاخص های حقوقی و نحوه تنظیم کردن آنست که فعالیت های مختلف شهری و محیطی را سازمان دهد .

مشخص است که پرنسیپ های اقتصادی – حقوقی – فرهنگی مختلفی وجود دارند که در طول زمان سازمان بافتی و دسترسی به چنین سیستم را امکان پذیر میسازد و مفهوم شاخص ها – اندکسها – استانداردها – هدفهای کیفی را توجیح منمایند . و بدین ترتیب بنظر میرسد که در این روند فعالیت هائی که باعث این تحول شهرنشینی و عمل کردی روابط بین شهری میگردد معانی اقتصادی و اجتمائی داشته و از بروز اشکالات و صدمات بدون برگشت اجتمائی با توجه به مبانی حقوقی مشخص جلو گیری و برخورد صحیح با محیط زیست را امکان پذیر میسازد .

بازیابی کیفی صحیح محیط زیست شهرها و سرزمین بایستی بوسیله تحولی صحیح زیست محیطی بطریقی انجام گیرد که کیفیت بهترین محیطی و اجتمائی را شامل گردد و از ازدیاد صدمات و تغییرات غیر قابل زندگی قرن جدید جلوگیری و با جایگزین هرچه بهتر و صحیحتر فضاهای مسکونی و تولیدی و سرویسهای شهری بتواند از اشباع زیاده از حد محیط و استفاده از تکنولوزی سنگین و ناموزون که در رابطه با محیط طبیعی قرار نگرفته و فقط باعث پر شدن فضا شده است جلوگیری نموده و هرچه بیشتر فضای زیست محیطی  در رابطه با طبیعت موجود نگهداری و حفظ گردد.